به‌طور خلاصهمحور زمین کج است، پس در طول سال آفتاب بر افغانستان گاهی بلندتر و گاهی پایین‌تر می‌تابد. در کابل بلندترین روز، حدود ۱ سرطان، ۱۴ ساعت و ۲۸ دقیقه است و کوتاه‌ترین روز، حدود ۱ جدی، ۹ ساعت و ۵۱ دقیقه. چهار فصل با اعتدال‌ها و انقلاب‌ها شروع می‌شوند، که حدود روز اول حمل، سرطان، میزان و جدی است.
روز در کابل چقدر طول می‌کشد؟
جدول طول روز کابل را، از طلوع تا غروب آفتاب، در روز اول چهار ماه نشان می‌دهد:
| روز | طلوع | غروب | طول روز |
|---|---|---|---|
| ۱ حمل | ۵:۵۶ | ۱۸:۰۶ | ۱۲ ساعت و ۹ دقیقه |
| ۱ سرطان | ۴:۴۱ | ۱۹:۰۹ | ۱۴ ساعت و ۲۸ دقیقه |
| ۱ میزان | ۵:۴۲ | ۱۷:۴۹ | ۱۲ ساعت و ۷ دقیقه |
| ۱ جدی | ۶:۵۶ | ۱۶:۴۷ | ۹ ساعت و ۵۱ دقیقه |
در بلندترین روز، آفتاب هنگام ظهر تا ۷۸.۹ درجه بالای افق می‌رسد؛ در کوتاه‌ترین روز فقط تا ۳۲.۰ درجه.۱ حتی در روزهای اعتدال، روز چند دقیقه بیشتر از ۱۲ ساعت است، چون طلوع و غروب با لبهٔ بالایی آفتاب حساب می‌شود و هوا نور آفتاب را بالای افق خم می‌کند.۱
کابل، امروز
–
چرا روزها تغییر می‌کنند: زمین کج است
محور زمین حدود ۲۳.۴۴ درجه کج است.۲ وقتی زمین به دور آفتاب می‌چرخد، نیمهٔ شمالی آن نیم سال به طرف آفتاب خم است و نیم سال دیگر به طرف مقابل.۳ وقتی به طرف آفتاب خم است، یعنی در تابستان افغانستان، آفتاب بلندتر بالا می‌آید و مدت بیشتری بالای افق می‌ماند؛ در زمستان آفتاب پایین می‌ماند و روزها کوتاه است.
فصل‌ها از دوری و نزدیکی زمین به آفتاب نیست: زمین در ماه جنوری، یعنی در وسط زمستان افغانستان، از همیشه به آفتاب نزدیک‌تر است و در ماه جولای از همیشه دورتر.۳
چهار فصل و ماه‌های شمسی
سال شمسی در ۱ حمل، روز اعتدال بهاری، شروع می‌شود؛ روزی که شب و روز در همه‌جا تقریباً برابر است. نقطه‌های دیگر سال هم با ماه‌ها جور است: انقلاب تابستانی، یعنی بلندترین روز، در ۳۱ جوزا یا ۱ سرطان است؛ اعتدال خزانی حدود ۱ میزان؛ و انقلاب زمستانی، یعنی کوتاه‌ترین روز، در ۳۰ قوس یا ۱ جدی.۱ پس هر فصل سه ماه است:
- بهار: حمل، ثور و جوزا
- تابستان: سرطان، اسد و سنبله
- خزان: میزان، عقرب و قوس
- زمستان: جدی، دلو و حوت
چون تقویم شمسی با آفتاب حساب می‌شود، یک تاریخ شمسی در هر سال تقریباً همان طلوع و غروب را دارد، با کمتر از دو دقیقه فرق.۱
جنتری ماه‌های شمسی با تاریخ‌های قمری و میلادی، برای هر سال.شمال و جنوب: فیض‌آباد و زرنج
افغانستان از حدود ۲۹.۴ درجهٔ شمالی در مرز پاکستان تا ۳۸.۵ درجهٔ شمالی در کنار دریای پنج کشیده شده است.۴ هر قدر جایی شمالی‌تر باشد، روزهای تابستانش بلندتر و روزهای زمستانش کوتاه‌تر است:
| شهر | عرض جغرافیایی (درجهٔ شمالی) | بلندترین روز | کوتاه‌ترین روز |
|---|---|---|---|
| فیض‌آباد | ۳۷.۱ | ۱۴ ساعت و ۴۳ دقیقه | ۹ ساعت و ۳۷ دقیقه |
| کابل | ۳۴.۵ | ۱۴ ساعت و ۲۸ دقیقه | ۹ ساعت و ۵۱ دقیقه |
| زرنج | ۳۱.۰ | ۱۴ ساعت و ۹ دقیقه | ۱۰ ساعت و ۸ دقیقه |
شرق و غرب: چرا آفتاب در هرات دیرتر طلوع می‌کند
تمام افغانستان یک ساعت دارد، پس وقت طلوع و غروب آفتاب با طول جغرافیایی جابه‌جا می‌شود: در هرات، که هفت درجه غربی‌تر از کابل است، آفتاب در تمام سال ۲۷ تا ۲۸ دقیقه دیرتر از کابل طلوع و غروب می‌کند.۱ اینکه چرا ساعت افغانستان چهار و نیم ساعت از ساعت جهانی جلوتر است، در مطلب چرا ساعت افغانستان UTC+۴:۳۰ است؟ آمده است.
طلوع و غروب وقت آفتاب در کابل و مرکز هر ولایت، برای هر روز سال.منابع
- ۱ حساب این سایت با فورمول‌های آفتاب در «سالنامهٔ نجومی» (The Astronomical Almanac): طلوع و غروب لحظه‌ای است که لبهٔ بالایی آفتاب به افق هموار می‌رسد، با حساب خم شدن نور در هوا، مانند جدول‌های چاپی؛ همان حسابی که صفحه‌های طلوع و غروب این سایت به کار می‌برند. The Astronomical Almanac, section C: low-precision formulas for the Sun (U.S. Naval Observatory and HM Nautical Almanac Office)
- ۲ کجی محور زمین. Wikipedia, “Axial tilt”. en.wikipedia.org/wiki/Axial_tilt (2026-11-12)
- ۳ چرا زمین فصل دارد، و چه وقت به آفتاب نزدیک‌تر و دورتر است. NASA Space Place, “What Causes the Seasons?”. spaceplace.nasa.gov/seasons/en (2026-11-12)
- ۴ دورترین نقطه‌های افغانستان، با مختصات از Google Earth. Wikipedia, “Extreme points of Afghanistan” (coordinates from Google Earth). en.wikipedia.org/wiki/Extreme_points_of_Afghanistan (2026-11-12)
- ۵ مختصات مرکزهای ولایت‌ها؛ همان مختصاتی که صفحه‌های طلوع و غروب این سایت به کار می‌برند. Wikidata, the coordinates of the 34 provincial capitals (checked 2026-11-07). wikidata.org
هر عدد این مطلب از یکی از این منبع‌ها یا از حساب خود وقت است. اشتباهی دیدید؟ به ما بنویسید