به‌طور خلاصهاز مرز ایران تا واخان، تمام افغانستان یک ساعت دارد: چهار و نیم ساعت جلوتر از ساعت جهانی (UTC). نصف‌النهاری که با این ساعت جور است از وسط کشور می‌گذرد، پس در هیچ جای افغانستان ساعت با آفتاب زیاد فرق ندارد. افغانستان ساعت تابستانی ندارد.
یک ساعت برای تمام افغانستان
ساعت هر کشور را با فاصله‌اش از ساعت جهانی هماهنگ (UTC) می‌نویسند؛ UTC ساعتی است که تمام جهان وقت را با آن می‌سنجد. ساعت افغانستان UTC+۴:۳۰ است: وقتی UTC ساعت ۸ صبح است، در افغانستان ساعت ۱۲:۳۰ بعد از ظهر است.
تمام کشور همین یک ساعت را دارد. در دیتابیس منطقه‌های زمانی، که موبایل‌ها و کمپیوترها ساعت خود را از آن می‌گیرند، نام آن Asia/Kabul است.۱
همین حالا. فاصله در تمام سال همین است.
چرا چهار و نیم ساعت، نه چهار یا پنج؟
زمین در هر ۲۴ ساعت یک بار، یعنی ۳۶۰ درجه، به دور خود می‌چرخد: در هر ساعت ۱۵ درجه، یا در هر ۴ دقیقه یک درجه. پس هر قدر جایی شرقی‌تر باشد، آفتاب در آنجا زودتر طلوع می‌کند و زودتر به بلندترین جای خود می‌رسد. ساعتی که چهار ساعت از UTC جلوتر است با نصف‌النهار ۶۰ درجهٔ شرقی جور است، و ساعتی که پنج ساعت جلوتر است با نصف‌النهار ۷۵ درجه.
افغانستان از ۶۰.۶ درجهٔ شرقی در مرز ایران تا ۷۴.۹ درجه در شرقی‌ترین نوک واخان کشیده شده است،۲ یعنی تقریباً از یکی از این دو نصف‌النهار تا دیگری. نصف‌النهار ۶۷.۵ درجه، که با چهار و نیم ساعت جور است، از وسط کشور، میان مزار شریف و بامیان، می‌گذرد.۳
به همین خاطر ساعت افغانستان در هیچ جای کشور با آفتاب زیاد فرق ندارد. جدول نشان می‌دهد که آفتاب در چند مرکز ولایت، به‌طور اوسط، چه وقت به بلندترین جای خود می‌رسد (ظهر آفتابی):
| شهر | طول جغرافیایی (درجهٔ شرقی) | ظهر آفتابی |
|---|---|---|
| زرنج | ۶۱.۹ | ۱۲:۲۳ |
| هرات | ۶۲.۲ | ۱۲:۲۱ |
| قندهار | ۶۵.۷ | ۱۲:۰۷ |
| مزار شریف | ۶۷.۱ | ۱۲:۰۲ |
| بامیان | ۶۷.۸ | ۱۱:۵۹ |
| کابل | ۶۹.۲ | ۱۱:۵۳ |
| جلال‌آباد | ۷۰.۵ | ۱۱:۴۸ |
| اسعدآباد | ۷۱.۲ | ۱۱:۴۵ |
تاریخچهٔ ساعت رسمی افغانستان
به نوشتهٔ دیتابیس منطقه‌های زمانی، کابل تا حدود سال ۱۸۹۰ میلادی (۱۲۶۸ شمسی) وقت محلی خود را داشت: ۴ ساعت و ۳۶ دقیقه و ۴۸ ثانیه جلوتر از گرینویچ. بعد از آن ساعت کشور چهار ساعت از گرینویچ جلوتر بود، و از سال ۱۹۴۵ (۱۳۲۳ شمسی) چهار و نیم ساعت، که فقط هفت دقیقه با وقت محلی کابل فرق دارد.۱
افغانستان ساعت تابستانی ندارد
در بسیاری از کشورها ساعت‌ها را در بهار یک ساعت جلو و در خزان یک ساعت عقب می‌برند تا شام‌های تابستان دیرتر تاریک شود. افغانستان این کار را نمی‌کند: دیتابیس منطقه‌های زمانی برای افغانستان هیچ ساعت تابستانی ثبت نکرده است.۱ ایران تا سال ۲۰۲۲ (۱۴۰۱) ساعت تابستانی داشت و پاکستان آخرین بار در سال ۲۰۰۹ ساعت را جلو برد؛ امروز هیچ‌یک از همسایه‌های افغانستان ساعت خود را تغییر نمی‌دهد.۱
چون ساعت افغانستان ثابت است، فاصلهٔ آن با کشورهایی که ساعت تابستانی دارند سالی دو بار تغییر می‌کند. مثلاً برلین در زمستان سه و نیم ساعت از کابل عقب است و در تابستان دو و نیم ساعت؛ لندن در زمستان چهار و نیم ساعت و در تابستان سه و نیم ساعت.
تبدیل وقت وقت کابل را با هر شهر جهان مقایسه کنید، برای هر روز.ساعت کشورهای همسایه
| کشور | ساعت | نسبت به افغانستان |
|---|---|---|
| ایران | UTC+۳:۳۰ | یک ساعت عقب |
| ترکمنستان، ازبکستان، تاجکستان | UTC+۵ | نیم ساعت جلوتر |
| پاکستان | UTC+۵ | نیم ساعت جلوتر |
| چین (ساعت رسمی) | UTC+۸ | سه و نیم ساعت جلوتر |
ساعتی که نیم ساعت داشته باشد کم پیدا می‌شود. در آسیا، جز افغانستان، فقط ایران (UTC+۳:۳۰)، هند و سریلانکا (UTC+۵:۳۰) و میانمار (UTC+۶:۳۰) چنین ساعتی دارند.۱
چرا آفتاب در هرات دیرتر از کابل طلوع می‌کند؟
چون تمام کشور یک ساعت دارد، آفتاب در غرب کشور دیرتر از شرق طلوع و غروب می‌کند. در هرات، که هفت درجه غربی‌تر از کابل است، آفتاب در تمام سال ۲۷ تا ۲۸ دقیقه دیرتر از کابل طلوع می‌کند.۴
طلوع و غروب وقت آفتاب در کابل و مرکز هر ولایت، برای هر روز سال.اینکه چرا روزها در تابستان بلند و در زمستان کوتاه است، در مطلب روزهای بلند و کوتاه، و چهار فصل افغانستان آمده است.
منابع
- ۱ دیتابیس منطقه‌های زمانی (tz)، فایل آسیا: افغانستان، ایران، پاکستان و همسایه‌ها، و یادداشت آن دربارهٔ منبع‌های پیش از ۱۹۹۰. IANA Time Zone Database (tzdb), file “asia”. github.com/eggert/tz/blob/main/asia (2026-11-12)
- ۲ دورترین نقطه‌های افغانستان، با مختصات از Google Earth. Wikipedia, “Extreme points of Afghanistan” (coordinates from Google Earth). en.wikipedia.org/wiki/Extreme_points_of_Afghanistan (2026-11-12)
- ۳ مختصات مرکزهای ولایت‌ها؛ همان مختصاتی که صفحه‌های طلوع و غروب این سایت به کار می‌برند. Wikidata, the coordinates of the 34 provincial capitals (checked 2026-11-07). wikidata.org
- ۴ حساب این سایت: ظهر آفتابی و طلوع با فورمول‌های آفتاب در «سالنامهٔ نجومی» (The Astronomical Almanac)، همان حسابی که صفحه‌های طلوع و غروب این سایت به کار می‌برند. The Astronomical Almanac, section C: low-precision formulas for the Sun (U.S. Naval Observatory and HM Nautical Almanac Office)
هر عدد این مطلب از یکی از این منبع‌ها یا از حساب خود وقت است. اشتباهی دیدید؟ به ما بنویسید