په لنډه توګهپه افغانستان کې درې کلیزې کارول کېږي. لمریزه هجري له لمر سره مخ ته ځي او تر ټولو ډېره کارول کېږي؛ سپوږمیزه هجري له سپوږمۍ سره مخ ته ځي او دیني نېټې، روژه او اخترونه، ټاکي؛ زېږدیزه د نړۍ له نورو هېوادونو سره په کار کې کارول کېږي. له ۲۰۲۲ راهیسې مالي کال له لمریز کال سره دی، او د یوې ورځپاڼې د راپور له مخې، دولتي لیکونه له سپوږمیز کال سره.
د کال شمېرلو درې لارې
| کلیزه | له څه سره ځي | یو کال | میاشتې |
|---|---|---|---|
| لمریزه هجري | لمر | ۳۶۵ یا ۳۶۶ ورځې | ۱۲: شپږ میاشتې ۳۱ ورځنۍ، پنځه ۳۰ ورځنۍ، وروستۍ ۲۹ یا ۳۰ ورځنۍ |
| سپوږمیزه هجري | سپوږمۍ | ۳۵۴ یا ۳۵۵ ورځې | ۱۲ میاشتې، ۲۹ یا ۳۰ ورځنۍ |
| زېږدیزه | لمر | ۳۶۵ یا ۳۶۶ ورځې | ۱۲ میاشتې، له ۲۸ تر ۳۱ ورځو |
د هېواد د کلیزې کال د پیغمبر له هجرت څخه مدینې ته شمېرل کېږي.۲ دواړه هجري کلیزې له همدې هجرت څخه شمېري، خو سپوږمیز کال نږدې ۱۱ ورځې لنډ دی، نو سپوږمیزه شمېره مخکې ځي: د ۱۴۰۵ لمریز کال د ۲۰۲۶ کال د مارچ په ۲۱ پیل شو، چې د ۱۴۴۷ کال د شوال ۲ وه.۱
نن
سپوږمیزه نېټه حساب شوې ده؛ په افغانستان کې ښايي یوه ورځ توپیر ولري.
لمریزه هجري: تر ټولو ډېره کارېدونکې کلیزه
لمریز کال د وري په ۱، د پسرلي له اعتدال سره، پیلېږي.۱ په افغانستان کې یې میاشتې د اسمان د دولسو برجونو عربي نومونه لري، او دا کلیزه په هېواد کې تر ټولو ډېره کارول کېږي.۳
سرچینې په دې کې یوه خوله نه دي چې دا کلیزه کله رسمي شوه: ویکیپیډیا، د ایرانیکا پوهنغونډ له قوله، لیکي چې افغانستان دا په ۱۹۲۲ کې په قانوني ډول ومنله؛۳ د «افغانستان د څېړنې او ارزونې اداره» په ۲۰۰۷ کې ولیکل چې دا کلیزه «له ۱۹۵۷ راهیسې په رسمي ډول کارول کېږي».۴
د ۲۰۰۴ کال اساسي قانون لمریزه کلیزه د دولتي ادارو د کار بنسټ وټاکله.۲ د ۲۰۲۲ په جنوري کې د اوسني دولت کابینې مالي کال لمریز کال ته یوړ: مالي کال اوس د وري په ۱، د مارچ په ۲۱، پیلېږي، نه د جنوري په ۱.۵
جنتري لمریز میاشتې له سپوږمیزو او زېږدیزو نېټو سره، د هر کال لپاره.سپوږمیزه هجري: د دیني نېټو کلیزه
سپوږمیزې میاشتې له سپوږمۍ سره ځي: هره میاشت ۲۹ یا ۳۰ ورځې ده، او کال له لمریز کال څخه نږدې ۱۱ ورځې لنډ دی.۱ له همدې امله روژه او دواړه اخترونه هر کال نږدې ۱۱ ورځې وړاندې راځي او له ټولو فصلونو تېرېږي: د حساب له مخې، د ۱۴۴۷ کال د روژې ۱ د ۲۰۲۶ کال د فبروري په ۱۸ وه، او د ۱۴۴۸ کال د روژې ۱ د ۲۰۲۷ کال د فبروري په ۸ ده.۱ دا د دیني مناسبتونو او رخصتیو کلیزه ده.۴
د بي بي سي په وینا، لمریزه کلیزه په افغانستان کې «تر ۱۹۹۹ پورې» کارېده، تر هغه چې د هغه وخت طالب چارواکو د هغې پر ځای سپوږمیزه کلیزه راوسته؛ د ۲۰۰۲ په فبروري کې د حامد کرزي لنډمهالې ادارې په یوه فرمان لمریزه کلیزه بیا راوګرځوله.۴ د ۲۰۲۲ په مارچ کې هشت صبح ورځپاڼې د اوسني دولت د ادارې چارو له یوه لیک څخه خبر ورکړ چې ویل یې «ټول اداري لیکونه باید د سپوږمیز کال پر بنسټ تنظیم شي».۶
دا سایټ سپوږمیزې نېټې د ام القری له جدول سره حسابوي؛ څرنګه چې په افغانستان کې اعلان شوې نېټې ښايي یوه ورځ توپیر ولري، تاسو کولای شئ چې هغه یوه ورځ وړاندې یا وروسته کړئ.۱
زېږدیزه: له نړۍ سره د کار کلیزه
زېږدیزه کلیزه په نړیوالو اړیکو کې کارول کېږي.۴ د افغانستان مالي کال هم تر ۲۰۲۲ پورې له هغې سره و، له جنوري تر دسمبر.۵
د نېټې اړونه نېټه د لمریزې، سپوږمیزې او زېږدیزې کلیزې ترمنځ واړوئ.په درې واړو کلیزو کې د کال پیل
| لمریزه هجري | سپوږمیزه هجري | زېږدیزه |
|---|---|---|
| ۱ وری ۱۴۰۵ | ۲ شوال ۱۴۴۷ | ۲۱ مارچ ۲۰۲۶ |
| ۲۶ غبرګولی ۱۴۰۵ | ۱ محرم ۱۴۴۸ | ۱۶ جون ۲۰۲۶ |
| ۱۱ مرغومی ۱۴۰۵ | ۲۳ رجب ۱۴۴۸ | ۱ جنوري ۲۰۲۷ |
سرچینې
- ۱ د دې سایټ د کلیزې حساب، هماغه چې د نېټې اړونه یې کاروي: لمریز کال د ۳۳ کلن قاعدې له مخې، سپوږمیزې نېټې د ام القری له جدول سره، دواړه د براوزرونو له کلیزو (ICU) سره پرتله شوي. Waqt’s calendar engine
- ۲ د افغانستان د ۲۰۰۴ کال اساسي قانون، ۱۸مه ماده، د هېواد د کلیزې په اړه. Constitute Project, “Afghanistan’s Constitution of 2004”, Article 18. constituteproject.org/constitution/Afghanistan_2004 (2026-11-12)
- ۳ لمریزه هجري کلیزه، له هغو میاشتو نومونو سره چې په افغانستان کې کارول کېږي. Wikipedia, “Solar Hijri calendar” (its date of 1922 is cited to Encyclopaedia Iranica, “Calendars”). en.wikipedia.org/wiki/Solar_Hijri_calendar (2026-11-12)
- ۴ په افغانستان کې د کارېدونکو کلیزو په اړه یوه څېړنیزه ټولګه، د «افغانستان د څېړنې او ارزونې ادارې» (۲۰۰۷) او بي بي سي (۲۰۰۲) له قوله. Refugee Documentation Centre of Ireland, “Afghanistan: information on the calendar used by the Taliban” (12 April 2010), quoting the Afghanistan Research and Evaluation Unit (April 2007) and BBC News, “Afghanistan re-adopts solar calendar” (5 February 2002). justice.gov/sites/default/files/eoir/legacy/2013/06/11/calendar.pdf (2026-11-12)
- ۵ د مالي کال په اړه د کابینې د پرېکړې خبري راپور. Afghan Online Press, “Taliban changes its fiscal from Gregorian calendar to Hijri Shamsi” (11 January 2022). aopnews.com/taliban/taliban-changes-its-fiscal-from-gregorian-calendar-to-hijri-shamsi (2026-11-12)
- ۶ د اداري لیکونو په اړه د یوه لیک خبري راپور. Hasht-e Subh, “Taliban Changes Solar Year to Hijri Lunar Calendar” (26 March 2022). 8am.media/eng/taliban-changes-solar-year-to-hijri-lunar-calendar (2026-11-12)
د دې لیکنې هره شمېره له دغو سرچینو یا د وخت له خپل حساب څخه ده. کومه تېروتنه مو ولیده؟ موږ ته ولیکئ